Cập nhật thông tin về chúng tôi
Cập nhật thông tin về chúng tôi

Lê Cát Trọng Lý, tác giả, nhà soạn nhạc, ca sĩ

Lê Cát Trọng Lý là một phụ nữ trẻ rất kín đáo, tính cách đặc biệt và theo đạo Phật. Tôi gặp cô ấy thông qua Philippe Bouler đến từ Nantes, nhà sản xuất và cựu giám đốc Festival Huế. Ông ấy là người đã «phát hiện» ra Lý, như người ta thường nói, ngay từ lần đầu khi nghe Lý hát, ông đã nhận ra tài năng đáng kinh ngạc của cô, một nghệ sĩ chơi nhiều nhạc cụ với giọng ca trong trẻo và rõ ràng đầy ấn tượng. Chúng tôi gặp nhau trong một quán cà phê ở Hà Nội. Cuộc trò chuyện diễn ra bằng tiếng Anh. Lý vô cùng trăn trở trong việc tìm ra từ ngữ chính xác khi diễn đạt. Như đối với lời bài hát, nó phản ánh một vũ trụ thơ ca độc đáo của cô.

« Tôi sinh ngày 24 tháng 8 năm 1987 tại Đà Nẵng. Tôi sinh ra trong một gia đình có 5 người con. Mẹ tôi là giáo viên và bố tôi là ca sĩ, nhạc sĩ. Ông không muốn các con mình làm gì liên quan đến âm nhạc vì ông cho rằng âm nhạc không thể giúp chúng tôi sống tốt. Năm tôi 13 tuổi, ông cho tôi tiền ra ngoài mua đồ ăn sáng. Nhưng tôi không tiêu số tiền vào việc đó vì tôi muốn tiết kiệm tiền để để đi học guitar cho mình và không nói cho ông biết. Trong nhà tôi có 1 cây guitar cũ của ba, và tôi lén tập đàn bằng cây đàn ấy, khá là đau tay . Không ai phát hiện ra điều này. Các chị trong nhà đi học đại học, tôi ít chơi với mọi người. Tôi thường chơi một mình như bao đứa trẻ ở Việt Nam thời bấy giờ. Tôi không có đồ chơi, nên tôi chỉ đọc sách và tiết kiệm tiền. Tôi đi học với vài thầy dạy guitar ở Đà Nẵng, và tự học thêm qua sách dạy guitar và mấy cuốn Songbooks nhạc nước ngoài.

Bố tôi phát hiện ra tôi chơi đàn guitar năm tôi 15 tuổi. Tôi đi thi văn nghệ cấp thành phố theo đề nghị của giáo viên chủ nhiệm trên lớp và đã giành giải thưởng. Ông không quở trách tôi khi tôi được giải thưởng này. Ông yêu cầu tôi phải học Đại học và kiếm được tấm bằng để đảm bảo cuộc sống của tôi sau này. Bố tôi xuất thân từ một gia đình rất truyền thống. Bà tôi, là người Hoa, đã một mình nuôi dạy bố tôi với sự tôn trọng truyền thống theo cách thuần túy nhất. Khi ăn tối cùng nhau, bà tôi là người ngồi vào bàn đầu tiên, sau đó chúng tôi lần lượt ngồi xuống theo thứ tự độ tuổi. Tôi và em trai nhỏ nhất nên ngồi vào bàn sau cùng. Sau đó chúng tôi phải đợi được cho phép rồi mới ăn. Những khuôn phép truyền thống này tạo ra khoảng cách giữa các thành viên trong gia đình. Chúng tôi phải tuân theo những nguyên tắc này.

Theo yêu cầu của bố mẹ, tôi đi học Đại học ở Đà Nẵng. Tôi học ngoại ngữ và đặc biệt là tiếng Nga trong vòng 7 tháng. Nhưng tôi đã nói bố cho tôi học violon với một nhạc sĩ chuyên nghiệp vì trong khoảng thời gian đó, chị tôi mua cho tôi cây đàn violon đầu tiên. Tôi học violin với một thầy giáo khác, và học lý thuyết âm nhạc với thầy giáo khác, thầy Hoàng Minh Triết – người thầy mà tôi rất kính trọng và biết ơn.

Vào giai đoạn này, chị tôi mở quán cà phê trên tầng 2 của nhà chúng tôi. Chị nói tôi đến hát ở đó mỗi đêm. Tôi chưa bao giờ học cách viết một bài hát. Tôi hát bằng tiếng Anh vào thời điểm đó. Nhưng tôi đã sáng tác bằng tiếng Việt và giới thiệu bài hát đầu tiên cho thầy tôi. Bài hát có tên Chênh vênh. Lúc đó tôi còn rất ngây thơ. Tôi không nghĩ bài hát của mình hay. Tôi bị ám ảnh bởi sự kỳ thị, phân biệt chủng tộc, sự khác biệt giữa những giới và việc những người đàn ông luôn được tôn trọng hơn những người phụ nữ ở đất nước tôi. Sự phân biệt có thể đến từ xã hội: khi còn nhỏ, nhà chúng tôi có một cô giúp việc và bảo mẫu, cô không bao giờ ăn cùng chúng tôi, thậm chí không ăn cùng loại đồ ăn. Điều đó khiến tôi hoang mang thật sự. Năm 19 tuổi, tôi vào học Nhạc viện tại Tp.HCM. Tôi chỉ học ở đó một năm. Chỉ có con của giáo viên mới có quyền được học violon. Tôi và những bạn khác học viola. Nhưng nhờ vào năm học này mà tôi học được nhiều kiến thức của nhạc cổ điển. Tôi chưa bao giờ muốn trở thành một nhạc sĩ vĩ đại. Tôi cũng không tự nhận mình chơi nhạc cụ tốt lắm vì những ngón tay tôi không đủ lực. Tôi chỉ chơi được cho tôi hát.

Chị gái tôi cũng từng sống ở Sài Gòn. Chị ấy đã đóng cửa quán cà phê tại nhà chúng tôi, ở Đà Nẵng và mở một quán khác ở Sài Gòn, Nếp. Tôi hát những sáng tác của mình bằng tiếng Việt. Hát bằng tiếng Việt rất khó. Tôi gặp rất nhiều khó khăn để điều chỉnh giọng hát của mình vào thời điểm đó. Tôi có đi học một lớp học hát cơ bản và giáo viên của tôi dạy tôi cách mở miệng to hơn để phát âm và lấy hơi. Bên cạnh đó, tôi chơi violon tại quán Irish Club. Tôi cũng hát lại những bản nhạc bằng tiếng Anh tại quán Acoustic Cafe.

Sau đó một số người bạn mở quán Yên Cafe (Yên trong chữ bình yên). Tôi biểu diễn ở đó hai lần mỗi tuần. Tại đây, Philippe Bouler đã nghe tôi hát lần đầu tiên. Ông nói «tôi chưa bao nghe bất cứ điều gì giống như vậy». Philippe đã cho tôi niềm tin, đã cho tôi niềm hy vọng có thể sống bằng âm nhạc của mình. Tại thời điểm đó, tôi chưa phải là một nghệ sĩ chính thức. Ngày nay, tôi cũng không thể tự nhận mình là một nghệ sĩ chính thức vì danh hiệu này là cách khẳng định mình ở Việt Nam. Nhưng có thể nói, tôi đã có được danh tiếng và có thể sống bằng nghệ thuật của mình.

Tôi phát hành album đầu tiên của mình năm 2009, với một tựa đề giản dị « Lê Cát Trọng Lý». Tôi đã giành một giải thưởng quan trọng của Việt Nam, tương đương với giải « Victoire de la musique » của Pháp, cho một trong những sáng tác của tôi, nhờ vậy khán giả biết đến tôi. Sau đó, tôi phát hành album thứ hai « Tuổi 25», vẫn bằng tiếng Việt, thu âm trực tiếp.

Năm 2011, tôi quyết định rời Sài Gòn. Tôi nghĩ mình đang ở một ngã rẽ trong sự nghiệp. Tôi chọn việc rời khỏi Sài Gòn để học hỏi thêm ở Hà Nội nơi tôi gặp gỡ nhiều nhạc sĩ tài năng. Họ rất giỏi chuyên môn. Khi đến nơi, tôi nhận ra mình còn yếu kém về kỹ năng âm nhạc đến nhường nào.

Những bài hát của tôi nói gì ? Tôi nghĩ mình luôn bị ám ảnh bởi sự thay đổi và cái chết. Tôi thường nói về sự vô thường của vạn vật. Chúng biến đổi hoặc biến mất. Những bài hát của tôi mang màu sắc của nỗi buồn. Những gì sót lại của khoảnh khắc mà ta đã trải qua? Sau này chúng ta trở thành gì? Tôi nói về cái tâm của con người. Những gì chúng ta nói, những gì có ý nghĩa và những gì chúng ta quên đi sau đó.

Tâm linh giữ một vị trí quan trọng trong cuộc sống của tôi. Tôi ngưỡng mộ Đức Phật. Lúc đó, tôi nhận ra trước đây mình hoàn toàn không biết gì. Trải nghiệm tuy khó khăn nhưng mang lại cho tôi nhiều điều bổ ích, có ý nghĩa quyết định trong cuộc đời tôi. Tôi thực hành mỗi ngày, học mỗi ngày, nhưng tôi không thể chắc chắn được điều gì. Càng tu theo đạo Phật, tôi càng thấy mình biết ít; và những gì tôi biết trước đây đều tan biến hết.

Cách đây không lâu, tôi đã thành lập một trường nghệ thuật dành cho người lớn, trên Tây Nguyên, ở giữa rừng, cách Kontum một tiếng. Với tôi đó là cách tiếp cận thiết yếu: nghệ thuật, mọi loại hình nghệ thuật, tất cả đều có thể tìm thấy trong chúng ta. Nghệ thuật xoa dịu chúng ta, làm chúng ta cảm thấy tốt hơn. Các học sinh đến trường học ba tháng, nơi chúng tôi chung sống cùng mười giáo viên. Ở đó, không có ti vi, chúng tôi vẽ, khâu vá, đá banh, chơi nhạc, đọc sách; tất cả đều diễn ra trong thiên nhiên…

Điều này hoàn toàn thực hiện được miễn là chúng ta không quá tập trung vào danh tiếng, sở hữu và ngoại hình. Nếu trong gia đình bạn có sinh nhật, tại sao không vẽ tặng họ thay vì mua cho họ một thứ gì đó? Nếu bạn buồn, bạn có thể chơi nhạc hoặc vẽ. Tôi đã rất ấn tượng trong chuyến đi Đan Mạch năm 2017, tôi theo học một chương trình đào tạo đa ngành tại một trường đại học, nơi họ đón tiếp những sinh viên từ khắp nơi trên thế giới..»

Xem thêm các tác phẩm khác của triển lãm “Chân dung phụ nữ”

  • Chị Dậu – Tác giả Nguyễn Kim Nhi
  • Chị Quyền – Tác giả Nguyễn Thị Thùy Trân
  • Chợ cá Vinh Hiền – Tác giả Đỗ Minh Hoàng
  • Con của mẹ – Tác giả Trần Vũ Minh Phúc
  • Ghé chợ Đông Ba – Tác giả Nguyễn Ngọc Duy
  • Lửng lơ – Tác giả Nguyễn Vĩnh Anh Khoa
  • Năm nhất trường Kiến – Tác giả Nguyễn Trung Tín
  • Ngộ – Tác giả Nguyễn Ngọc Hải
  • Ngôi chùa Hiền Lương – Tác giả Lê Thị Mộng Thu
  • Nội – Tác giả Nguyễn Mạnh Quân
  • Phụ nữ ở xóm Bờ Hồ – Tác giả Nguyễn Anh Tuấn
  • Phụ nữ và hoa giấy Thanh Tiên – Tác giả Nguyễn Đình Chiến
  • Rời xa ánh đèn sân khấu – Tác giả Lã Khắc Khuê
  • The breath of dance – tác giả Lê Đặng Ngọc Bích
  • Thị – Tác giả Nguyễn Đức Hùng
  • Trần Lan Anh, bác sĩ nhi tại bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa
  • Hoàng Thị Minh Hồng, giám đốc của CHANGE
  • Huỳnh Lý Đông Phương, cơ trưởng của Vietnam Airlines
  • Mai và Thoa, công nhân nhà máy sản xuất giày & Nguyên, bán hàng rong ở TPHCM
  • Phạm Linh Đan, nữ diễn viên người Pháp gốc Việt

By Hà Phương

Với kinh nghiệm trên 7 năm trong lĩnh vực làm đẹp mình tạo nên EzBeauty là website chia sẻ kiến thức và thông tin cho mọi người!